Grekokatolicy Wrocław Grekokatolicy Wrocław Grekokatolicy Wrocław Grekokatolicy Wrocław

Kościół św. Wincentego i św. Jakuba 

 

Początki gotyckiej budowli kościoła i klasztoru Św. Jakuba sięgają XIII wieku i momentu sprowadzenia do Wrocławia, przez śląską parę książęcą Henryka II Pobożnego i księżną Annę córkę Ottokara I. króla Czech, z czeskiej Pragi zakonu franciszkanów. We Wrocławiu otrzymali oni fragment tzw. terenu książęcego na lewym brzegu Odry i w niedługim czasie dzięki opiece i hojności pary książęcej, a po śmierci Henryka II, staraniem wdowy po nim, wzniesiono świątynię i budynki zakonne. Chwalebna śmierć księcia, 9 kwietnia 1241 roku w bitwie z Mongołami pod Legnicą, była niewątpliwym impulsem do przekształcenia wnętrza kościelnego w swego rodzaju mauzoleum poległych pod Legnicą (oprócz samego księcia spoczęły tam również ciała i było nim aż do czasów II wojny światowej. Tej funkcji i znaczeniu kościół zawdzięcza zapewne swoją wysoką rangę gotyckiej architektury.

W roku 1529, w związku z zagrożeniem tureckim, decyzją rady miejskiej Wrocławia zburzony zostaje pierwotny klasztor premonstransów (norbertanów) na Ołbinie zaś zakonnicy obejmują w posiadanie bardzo stary i mocno już zaniedbany kościół i klasztor Św. Jakuba. Kilku pozostałych jeszcze w klasztorze franciszkanów przeniesionych zostaje do dawnego klasztoru augustianów-eremitów przy kościele Św. Doroty. Dnia 3 kwietnia 1530 roku dokonana zostaje ponowna konsekracja kościoła pod nowym wezwaniem Św. Wincentego.

Lata sześćdziesiąte XVII wieku rozpoczynają dla kościoła i klasztoru premonstransów okres wielkich przemian wystroju wnętrz w duchu baroku.

Architektonicznie istotnym momentem tych przemian jest wzniesienie w roku 1699 przed południową elewacją kościoła wg projektu J. G. Knolla, zachowanej do dziś, barokowej kruchty. Ta niewielka budowla na planie kwadratu z silnie zaokrąglonymi narożami – co wskazuje na tendencje ku założeniom centralnym – to pierwszy we Wrocławiu przykład wykorzystania wzorów architektury rzymskiego baroku z kręgu Borrominiego i Guariniego. Wraz z budową kruchty wzniesiono również pomiędzy nią, a istniejącą jeszcze wówczas gotycką kaplicą Matki Boskiej Bolesnej, kolumnę maryjną. Posąg Maryi, cokół oraz samą kolumnę wykonał kamieniarz J. Jetzinger. Całością prac kierował J. G. Knoll.

 

 

I.                    Ikonostas           

 Ikonostas znajdujący się obecnie w katedrze we Wrocławiu został wykonany w roku 1983 przez prof. Jerzego Nowosielskiego. Jest dwurzędowy. Rząd główny tworzą (poczynając od lewej strony): Matka Boża z Dzieciąkiem, Chrystus nauczyciel, św.  Paraskewia i Podwyżenie Krzyża Pańskiego. Brama środkowa, tzw. Carskie wrota przedstawiają Ewangelistów i Zwiastowania. Bramy (drzwi) boczne– północna i południowa (tzw. diakońskie drzwi), przeznaczone są dla diakonów. Na drzwiach północnych namalowano postać diakona Szczepana. Na południowych natomiast postać Dobrego Łotra. W rzędzie ikon świątecznych znajdują się (poczynając od strony lewej): Ikona Bożego Narodzenia, Chrzest J.Chrzyciela w Jordanie, Ostatnie wieczerza, Palmowa niedziela, Wniebowstąpienie. Na szczycie ikonostasu umieszczona jest ikona ukrzyżowania. Postacie stojące pod krzyżem to Matka Boża i Jan Ewangielista.

 

II.   Tetrapod    

Znajduje się w centrum świątyni. W tym miejscu są udzielane sakramenty (chrztu, bierzmowania i małżeństwa) oraz odprawiane są nabożeństwa za zmarłych. Na terapodzie znajduje się ikona, przedstawiająca obchodzone święto w roku liturgicznym, bądź mówiąca o pod jakim wezwaniem jest dana parafia.

 

 III. Ikona błogosławionych Męczenników XX w.

Ikona przedstawia 27 męczenników Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego XX w.

Są wśród nich biskupi, księża, zakonnicy, zakonnice oraz osoby świeckie. Oddali oni swoje życie za wiarę w Jezusa Chrystusa. Błogosławiony Jan Paweł II podczas pielgrzymki na Ukraine w 2001 r. w trakcie pobytu we Lwowie ogłosił ich błogosławionymi. Na cześć błogosławionych męczennikom można układać mołebni i akatysty. Można również malować ich portety w formie ikon z aureolą i innymi oznakami niebiańskiej sławy. Relikwie błogosławionych męczenników będą zaszywane w antyminsy lub też bezpośrednio wkładane do ołtarza, w momencie poświęcania świątyni przez Arcypasterza. Na nich będą także odprawiać się Liturgie. W tym miejscu znajdują się relikwie błogosławionego Mykoły Cegielskiego oraz proch z obozu w Majdanku gdzie zginął błogosławiony Emilian Kowcz – kapłani UKGK. Ikony z wizerunkami obu błogosławionych znajdują się nad ikoną błogosławionych Męczenników XX w.

 

IV.   Relikwie błogosławionego bp. Jozafata Kocyłowskiego

(ikona – prawa strona przed ikonostasem) autor Witalij Sadowski.

W Katedrze znajdują się bardzo cenne pamiątki kultu religijnego, w tym przede wszystkim relikwie błogosławionego Jozafata Kocyłowskiego – biskupa greckokatolickiej diecezji przemysko-samborskiej w latach 1917-1947.  W dniu 26 czerwca 1946r. został aresztowany przez władze komunistyczne i wywieziony do ZSSR. Zmarł na skutek zadanych tortur 17 listopada 1947r. pod Kijowem. Relikwie przekazane zostały w 2001 r. z katedry greckokatolickiej w Przemyślu.

 

 

V.    Ikona   błogosławionego bpa Hryhorija Łakoty

  (ikona – lewa strona przed ikonostasem)

Hryhorij Łakota biskup pomocniczy greckokatolickiej diecezji przemyskiej w latach 1926-1950. W latach 1939-1941, kiedy diecezja przemyska została podzielona na skutek działań wojennych zarządzał zachodnią częścią diecezji z ośrodkiem w Jarosławiu. W 1946r. został aresztowany i wywieziony do ZSRR. Został skazany na 10 lat więzienia na Sybirze. Zmarł w Workujcie 05.11.1950 r.

 

VI.   Ikona  św. Borysa i Gleba

Synowie władcy Rusi-Kijowskiej - Włodzimierza Wielkiego. Po śmierci ojca między braćmi doszło do walki o tron w Kijowie. Borys i Gleb zostali zabici, gdyż byli konkurentami do przejęcia władzy w Rusi-Kijowskiej.

VII.  Ikona Włodzimierza i Olgi

Włodzimierz i Olga to pierwsi władzy Rusi Kijowsliej, którzy byli chrześcijanami.

Księżna Olga kierowała państwem po śmierci swego męża. Przyjęła chrześcijaństwo około 954r. z Bizancjum. Jednak dopiero jej wnuk - Książe Włodzimierz Wielki przyjął chrześcijaństwo wraz ze swoimi poddanymi. Stało się to w 988r.

 

VIII.   Ikona chrztu Rusi-Kijowskiej

Chrzest Rusi – Kijowskiej odbył się w 988r. Informacje na temat miejsca tego wydarzenia są

rozbieżne. Według jednych przekazów chrzest odbył się na Krymie w miejscu o nazwie Chersones, według innych - w wodach Dniepru niedaleko Kijowa.

 

 IX.    Ikona błogosławionego Andrzeja Szeptyckiego

Metropolita Kijowsko-Halicki Halicki Andrzej Szeptycki (1865 – 1944). Ur. 29.11.1865 r. w Przyłbicach we wschodniej Galicji. Ojciec był ziemianinem obrządku rzymsko-katolickiego, matka Zofia – córką poety i dramaturga Aleksandra Fredry. Pochodził z zamożnej galicyjskiej rodziny, która wydała w latach 1710-1779 trzech lwowskich greckokatolickich biskupów; dwóch spośród nich było tytularnymi metropolitami Kijowa. Przyszło mu żyć i pod rządami Habsburgów i II Rzeczpospolitej, i Stalina, i Hitlera. W każdej z tych historycznych sytuacji usiłował działać na rzecz Kościoła Greckokatolickiego, jedności chrześcijan jak i narodu ukraińskiego, którego synem stał się z wyboru. Andrzej Szeptycki był przede wszystkim człowiekiem kościoła, duchownym który kierował się w swoim postępowaniu kodeksem chrześcijańskiem. Przewodząc Ukraińskiemu Kościołowi Greckokatolickiemu doprowadził do jego wszechstronnego rozwoju. Założył Akademię Teologiczną oraz liczne muzea i sierocińce. Prężnie rozwijały się zakony, wydawnictwa teologiczne. Organizował duszpasterstwo dla greckokatolików na Ukrainie, w Rosji oraz wszędzie tam, gdzie była taka potrzeba. Osoba metropolity Andrzeja Szeptyckiego napawała naród nadzieją na przyszłość, wskazywała drogi działania i przestrzegała przed niebezpieczeństwami. Obecnie prowadzony jest proces beatyfikacyjny, który trwa już od 1955 r.

 

X.                    Manierystyczne Epitafium   barona Wilhelma Borek von Rostopiz

Na  ścianie południowej nawy  znajduje się wmurowany XVII-wieczne epitafium barona Wilhelma Borek von Rostopiz  (zmarł w 1641r.) 

 

  XI. Barokowe Epitafium  Martina Maximiliana von Wackerle

Na ścianie południowej nawy  kościoła znajduje się również  barokowe epitafium  Martina Maximiliana von Wackerle wraz z popiersiem zmarłego /zmarł w 1705r./.  Martin Maximilian von Wackerle był  Cesarskim Radcą  Kamery Wrocławskiej cesarza Leopolda I Habsburga, przedsiębiorca górniczym oraz dyrektorem wrocławskiej mennicy za rządów cesarza Leopolda I. Za jego  rządów na wrocławskich monetach pojawiał się monogram  M.M.W.

 

XII.   Płyta herb 1628

Nie daleko barokowego epitafium Martina Maximiliana von Wackerle, na ścianie południowej nawy kościoła znajduje się naleziona w czasie niedawnych prac wykopaliskowych płytę kamienną z polichromowanym herbem premonstrantów i wygrawerowaną data „1628”. Jest to kamień węgielny wzniesionego wówczas chóru muzycznego i umieszczonych pod nim kaplic.

 

XIII.    Kruchta południowa

W 1699r. przed południową elewacją kościoła klasztornego wzniesiono kruchtę według projektu Johanna Georga Knolla. Ta niewielka centralna budowla stanowi ważny element w ciągu rozwojowym barokowej architektury Wrocławia.

 

XIV.    Barokowa Kaplica  hr. Frederyk von Hochberga

Kaplica Hochberga, według projektu budowniczego miejskiego Krzysztofa Hacknera, wzniesiona została w latach 1723-1728 ze środków fundacji opata hr. Ferdynanda von Hochberg. Działania wojenne w 1945 r. spowodowały znacznych zniszczenia i obecnie jest ona w trakcie odbudowy. Na zewnątrz kaplicyznajdują się kamienne figury świętych. Od strony wschodniej – św. Barbary i św. Jana Nepomucena, na narożu południowo-zachodnim – św. Karola Boromeusza. Nie zachowała się czwarta z figur, przedstawiająca św. Jadwigę.

 

XV.     Krypta księcia Henryka II Probożnego

Krypta  była gotowa już w 1241r. i  przetrwała jako mauzoleum książęce ponad 120 lat. W niej spoczęły zwłoki księcia Henryka II Pobożnego, poległy w bitwie pod Legnicą. Pozostałości krypty nadają się do rekonstrukcji. Nagrobna płyta książęca znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.

 

XVI.    Kolumna Maryjna

Pomiędzy kruchtą południową a kaplicą Hochberga znajduje się kolumna maryjna. Cokół  i kolumnę, na której ustawiono posąg Maryi, wykonał kamieniarz Josef Jetzinger. Całością prac kierował J.G.Knoll.

 

 

Monday the 25th. Wrocław. Joomla hostgator coupons template